Талпан энцефалитын профилактикалау
Яз көне, кар җылынуга, озын кыштан арыган шәһәр кешеләре дачаларга һәм урманнарга, саф һава суларга, яшеллеккә сокланырга, ял итәргә ашыга.
Исегездә тотыгыз, табигатькә (Урман, Бакча, парк) бару талпаннар белән очрашу белән күңелсезләнергә мөмкин.
Талпаннар куак, яфракларда, бигрәк тә чүпләнгән урманнарда, каенлыкларда, торак пунктлардан һәм юллардан ерак түгел диярлек яши. Бәхеткә, алар югары үләнле ачык кояш аланында булмый диярлек.
Кешенең тәненә эләккәч, ТАЛПАН кием астына үтеп керә һәм еш кына муен, күкрәк, култык асты чокырлары, башның йонлы өлешләре, кайвакыт касык өлкәсендә ябыша.
Талпаннар авыр йогышлы авырулар: талпан энцефалиты һәм боррелиозны таратучылар булып торалар.
Талпан тешләү ни өчен куркыныч?
Талпан тешләгәндә кешене талпан энцефалиты, үзәк нерв системасын зарарлый торган авыр йогышлы авыру йоктыра. Авыруны кузгатучы - талпаннар таратучы һәм саклаучы вирус. Кешенең зарарлануы талпан ябышканда була. Яшерен (инкубация) чор 7 - 12 көн, сирәгрәк 30 көнгә кадәр дәвам итә (бу бер төркем сәбәпләргә бәйле: кеше организмының тотрыклылыгына, талпаның зарарлану дәрәҗәсенә һәм күп төрле башка сәбәпләргә бәйле).
Исегездә тотыгыз, заманча вакцинация һәм иксод талпаннары һөҗүменнән шәхси саклану чаралары-талпан энцефалитын профилактикалау нигезләре.
Талпан энцефалитының сезонлы булуы ачыклана: авырулар апрель, май айларында барлыкка килә, аннары аларның саны арта һәм җәйге айларда максимумга җитә. Авыру сентябрь һәм октябрь айларында булырга мөмкин.
Талпан һөҗүменнән ничек сакланырга?
Талпан тешләр өчен ачык урын эзләп түбәннән югарыга таба шуышып баруы исбатланган. Шуңа күрә чалбарны итеккә, күлмәкне чалбар эченә салырга кирәк. Җиңнәр мантыйгы беләзекне тыгыз итеп сыларга тиеш. Иңбашлары һәм муены ябык булырга тиеш. Баш киеме мәҗбүри. Талпаннарны куркыту өчен репеллентлар белән киемне эшкәртегез.
Урманда озак вакыт яшәгәндә үзара тикшерүләр уздырырга кирәк. Караганда тәннең йон өлешләре, тире җыерчалары, колак кабырчыклары, култык асты һәм касык өлкәләре аеруча игътибарга лаек. Талпанны түбәндәгечә алып ташларга була: талпаннарны пинцет яки бармаклар белән эләктереп алалар, аларны марля белән әйләндерәләр һәм җиңелчә чайкалу хәрәкәтләре белән тартып чыгаралар. Талпанның тәнен үсемлек яки камфар мае, керосин мае белән алдан майларга мөмкин. Бу сулыш тишекләрен ябуга китерә һәм талпаннар суыру урынын калдырырга омтыла. Нык ябышкан талпанны чыгарганда, башы өзелергә мөмкин. Башын утта кыздырылган энә белән алырга. Йод настойкасы яки спирт белән тешләнгән урынны майларга һәм кулларны яхшылап юарга кирәк.
Утырып калган талпанны ачыклаган очракта кичекмәстән медпунктка яки кабул итү бүлмәсенә мөрәҗәгать итәргә кирәк, анда талпаннарны бетерәчәкләр һәм талпан энцефалитын талпанга каршы иммуноглобулин белән ашыгыч профилактикалау үткәрәчәкләр. Талпан тешләгән өчен көн саен термометрия белән 21 көн дәвамында күзәтү билгеләнә. Бу мөһим!
Талпан энцефалиты-ел саен берничә дистә кеше гомерен өзә торган авыру. Авыруның табигый-чыганак таралуын исәпкә алып, талпан энцефалиты проблемасы күп кенә төбәкләр өчен бик актуаль. Сәламәтлек һәм иминлекне саклау безнең уртак максатыбыз һәм максатыбыз-без аны бары тик эш тирәлегендә шәхси куркынычсызлык культурасын формалаштыру һәм кирәкле саклык чараларын үтәү юнәлешендә уртак тырышлык белән генә ирешә алабыз.
Талпан энцефалитына каршы планлы профилактик вакцинациянең тулы курсы вакцинаның өч инъекциясеннән тора: беренче 2 прививка 30 тәүлек интервалы белән үткәрелә, өченчесе – бер елдан соң. Вакцинация алдыннан терапевтның каравын узарга һәм прививкалар ясау кабинетына юллама алырга кирәк.
Исегездә тотыгыз!
Китерелгән киңәшләрне җентекләп үтәү сезгә талпан энцефалитының нинди булуы-авырудан саклап калырга ярдәм итәчәк!