Оешма ликвидацияләнү, штат кыскару, хезмәткәрләр санын кыскарту белән бәйле эштән азат итү процедурасы
Финанс кризисы шартларында хезмәткәрләр өчен оешманы кыскарту яки бетерү белән бәйле эштән азат итү мәсьәләсе аеруча борчый. Бу мәкаләдә без әлеге чаралар процедурасын ачабыз.
РФ ТК 180 ст. 1 ө. нигезендә, оешма хезмәткәрләре санын яки штатын кыскарту буенча чаралар үткәргәндә, эш бирүче хезмәткәргә РФ Хезмәт кодексының 81 статьясындагы өченче өлеше нигезендә башка эш (вакантлы вазифа) тәкъдим итәргә тиеш, ягъни кыскарту буенча эштән азат итү, әгәр хезмәткәрнең язма ризалыгыннан башка эш бирүчедә булган эшкә (вакантлы вазифа яки эш, хезмәткәрнең квалификациясенә туры килә торган эш, шулай ук вакантлы түбәндәге вазифага яки түбән түләнә торган эшкә күчерү мөмкин булмаса, кыскартылу), аны хезмәткәр аның сәламәтлеген исәпкә алып башкара ала. Эш бирүче башка урыннарда вакансияләр тәкъдим итәргә бурычлы, әгәр бу күмәк килешү, килешүләр, хезмәт килешүе белән каралган булса.
Оешма ликвидацияләнү, хезмәткәрләр саны яки штат кыскару сәбәпле, эш бирүчедән эштән азат ителгәнче ике айдан да ким булмаган вакыт эчендә эштән китү турында кисәтә. (РФ ТК 180 ст. 2 ө.)
Эш бирүче, хезмәткәрнең язма ризалыгы белән, РФ ТК 180 ст.2 ө. дә күрсәтелгән срок тәмамланганчы, аның белән хезмәт килешүен өзәргә хокуклы, аңа эштән азат ителү турында кисәтү вакыты чыкканчы калган хезмәткәрнең уртача хезмәт хакы күләмендә өстәмә компенсация түләргә хокуклы.
Эшчеләрнең санын яки штатын кыскартканда эштә калуның өстенлекле хокукы югары җитештерүчәнлек һәм квалификациясе булган хезмәткәрләргә бирелә, шул ук вакытта эш бирүче карары белән ризалашмаган очракта, хезмәткәр аңа суд тәртибендә шикаять бирергә хокуклы.
Оешманы бетерүгә бәйле хезмәт килешүе өзелгәндә (РФ ТК 81 статьясындагы беренче өлешенең 1 пункты) яки оешма хезмәткәрләре саны яки штаты кыскаруга бәйле рәвештә (РФ ТК 81 статьясындагы беренче өлешенең 2 пункты) эштән азат ителгән хезмәткәргә уртача айлык хезмәт хакы күләмендә ял пособиесе түләнә, шулай ук аның өчен эшкә урнашу чорында уртача айлык хезмәт хакы саклана, әмма эштән азат ителгән көннән ике айдан да артык түгел (ял пособиесен исәпкә алып).
Аерым очракларда, эштән киткәннән соң ике атна вакыт эчендә хезмәткәр бу органга мөрәҗәгать иткән һәм аларга эшкә урнашмаган очракта, халыкны эш белән тәэмин итү хезмәте органы карары буенча эштән киткәннән соң өченче ай дәвамында эштән киткән хезмәткәр өчен уртача айлык хезмәт хакы саклана.
Оешманың башка җирдә урнашкан филиалы, вәкиллеге яки башка аерымланган структур бүлекчәсе эшчәнлеге туктатылган очракта, әлеге бүлекчә хезмәткәрләре белән хезмәт килешүләрен өзү оешманы бетерү очраклары өчен каралган кагыйдәләр буенча башкарыла (РФ ТК 81 ст. 4 ө.).