Азык-төлек продуктларын бирү буенча автоматлар аша мәктәпләрдә өстәмә туклануны оештыру (вендинг аппаратлары)
Вендинг (ингл. vending нче Инглиз. vend-сәүдә (автоматлар аша) — автоматлаштырылган системалар (сәүдә автоматлары) ярдәмендә товарлар һәм хезмәтләр сату. Вендинг алды киң тарату дөньяда ничек уңайлы һәм бик таләпчән ысулы алып бару, сәүдә яки хезмәт күрсәтү. Вендингның төрле юнәлешләре бар һәм җәмгыять тормышының барлык өлкәләрендә дә диярлек урынлы.
Россия Федерациясе законнары белән балаларга өстәмә туклану оештыручыларга, шул исәптән азык-төлек продуктлары (вендинг аппаратлары) бирү автоматлары аша да кайбер таләпләр билгеләнгән.
Россия Федерациясе территориясендә вендинг аппаратлары аша гамәлгә ашырыла торган продуктларга карата мәҗбүри таләпләр, аерым алганда, Таможня берлегенең түбәндәге Техник регламентлары (алга таба - ТР ТС) белән билгеләнде:
1) «Азык-төлек продукциясе иминлеге турында» ТС 021/2011;
2) Татарстан Республикасы ТС 022/2011 «Азык-төлек продукциясе аны маркировкалау өлешендә»;
3) Татарстан Республикасы ТС 023/2011 «Җиләк-җимеш һәм яшелчәләрдән соклы продукциягә техник регламент»;
4) «Сөт һәм сөт продукциясе иминлеге турында» ТС 033/2012
2.4.5.5409-08 «гомуми белем бирү учреждениеләрендә, башлангыч һәм урта һөнәри белем бирү учреждениеләрендә укучыларның туклануын оештыруга карата санитар-эпидемиологик таләпләр» утв. РФ Баш санитар табибының 2008 елның 23 июлендәге карары белән № 45 (алга таба-СанПин 2.4.5409-08 –гомуми белем бирү учреждениеләрендә, шул исәптән мәктәпләрдә, мәктәп-интернатларда, гимназияләрдә, лицейларда, колледжларда, кадет корпусларында һәм башка типтагы мәктәпләрдә туклануны оештыру белән бәйле йогышлы (һәм йогышлы булмаган) авырулар һәм азык-төлек белән агулану очракларының барлыкка килүен һәм таралуын булдырмый калуга юнәлдерелгән санитар-эпидемиологик кагыйдәләр һәм нормативлар үз эченә алган., башлангыч һәм урта һөнәри белем бирү учреждениеләре.Белем бирү оешмаларында сәүдә автоматлары аша өстәмә туклануны гамәлгә ашырганда Исемлеге 7 СанПин 2.4.5.5409-08 кушымтасында һәм методик рекомендацияләрдә булган азык-төлек һәм ризыклар файдаланылырга тиеш түгел. 0100/8606-07-34 » мәктәп буфетларында сату өчен тәкъдим ителгән азык-төлек продуктлары ассортименты " утв. Кулланучылар хокукларын яклау һәм кеше иминлеге өлкәсендә күзәтчелек буенча федераль хезмәт 24.08.2007 елдагы, мәсәлән, мондыйлар:
* яраклылык вакыты чыккан һәм сыйфатсыз азык-төлек продуктлары;
* чипсы;
* гамбургерлар, чизбургерлар;
* кремлы кондитер әйберләре (пирожные һәм тортлар);
* квас;
• сырлы ысланган ит гастрономик эшләнмәләре һәм казылыклар;
• фритюрада кыздырылган азык-төлек продуктлары һәм эшләнмәләре;
• кофе табигый;
* тонуслаштыручы, шул исәптән энергетик эчемлекләр;
• хәмер;
• газированные эчемлекләр;
• сөт продуктлары һәм туңдырма нигезендә үсемлек майлары;
• сагыз;
• этанол эчтәлеге 0,5 тән артык булган кумыс һәм башка әчетелгән сөт продуктлары (0,5 дән артык)%);
* карамель, шул исәптән бозлы.
2.4.5.5409-08 п. нигезендә өстәмә туклану өчен продукция ассортименты мәгариф учреждениесе җитәкчесе һәм (яки) җәмәгать туклануы оешмасы җитәкчесе тарафыннан раслана һәм Роспотребнадзор органнары белән килештерелә.
4.2 п. нигезендә. 2.4.5.5409-08 СанПин кулланучылар тарасында азык-төлек продуктларын автомат рәвештә бирү аппаратлары аша 350 мл.дан артык булмаган савыт-саба, стерилизацияләнгән сөт һәм сөт эчемлекләрен, продукцияне саклау шартларын үтәгәндә 500 млн. нан артмаган шешәгә тутырылган эчә торган суны сату рөхсәт ителә.
Белем бирү учреждениеләренең җәмәгать туклануын оештыруда азык-төлек продуктларын һәм азык-төлек чималын кабул итү тиешле документлар булганда гамәлгә ашырылырга тиеш:
азык-төлек продуктларының сыйфаты һәм куркынычсызлыгы таныклыклары,
ветеринария-санитария экспертизасы документлары,
азык-төлек продуктлары җитештерүченең, тәэмин итүченең аларның килеп чыгышын раслый торган документлары,
ярашлылык сертификаты,
аларның сыйфатын һәм куркынычсызлыгын раслый торган ярашлылык турында декларацияләр,
Россия Федерациясе законнары нигезендә Азык-төлек продуктларының билгеле бер партиясенә керүе (п. 6.26 СанПин 2.4.5.5409-08).
Продукциянең сыйфатын һәм куркынычсызлыгын раслый торган документлар, шулай ук авыл хуҗалыгы продукциясенең лаборатор тикшеренүләре нәтиҗәләре мәгариф учреждениесенең җәмәгать туклануын оештыруда авыл хуҗалыгы продукциясеннән файдаланып беткәнче сакланырга тиеш.
Маркировкасы булмаган азык-төлек продукциясен, мондый маркировканың булуы Россия Федерациясе законнарында каралган очракта, сатарга ярамый.
Сәүдә автоматлары ярдәмендә сатыла торган азык-төлек продуктлары ассортиментының нигезен югары азык-төлек һәм биологик кыйммәтле, алыштыргысыз азык-төлек матдәләре (витаминнар, минераль матдәләр, майлы кислоталар, аксым белән баетылган азык продуктлары тәшкил итәргә тиеш.
Вендинг-аппаратны тулы кыйммәтле туклану белән алыштыра алмый, ләкин мәгариф учреждениеләрендә вендинг-аппаратны рөхсәт ителгән очракта, анда балаларны ашату өчен рөхсәт ителгән эчемлекләр һәм продуктлар гына булырга тиеш.